homeplant en zorgtuinonderhoudsnoeien en knippen

Waarom snoeien?

De meeste mensen vinden snoeien het moeilijkste en meest ingewikkelde tuinwerk dat er is. Wanneer moet het, waarom moet het en hoe moet het dan?

Verschil tussen snoeien en knippen

Snoeien is het wegnemen of sterk inkorten van hele takken en twijgen. Knippen is het oppervlakkig wegnemen van uiterste delen van een reeds gevormde plant om een bepaalde vorm te krijgen. Strakke hagen worden dus in feite niet gesnoeid, maar geknipt. Hetzelfde geldt voor buxusfiguren. Die knipt u regelmatig in vorm. Maar als daarbij een hele tak wordt weggenomen, is dat weer snoeien. Ook het ‘toppen’ van planten is dan weer snoeien.

Redenen om te snoeien

De belangrijkste zijn redenen om te snoeien zijn:

 

Wat is verjongingsgroei?

Hoe planten groeien

Eénjarige planten voltooien hun hele levenscyclus in één groeiseizoen, andere plantengroepen doen er (veel) langer over. Bij sommige bomen duurt het wel tien of meer jaar voor ze een keer gaan bloeien. In de jeugdfase worden de scheuten en bladeren gevormd en wordt de plant snel groter. In de volwassen fase bloeien ze en vormen zaad. In de ouderdomsfase verminderen groei en bloei, gevolgd door de afstervingsfase. Door allerlei ingrepen, waaronder snoei, kunnen die verschillende fasen worden verlengd. Door goed te snoeien kan een struik veel ouder worden of langer bloeien dan hij van nature zou doen.

Zware snoei geeft zware groei

Een bijzonder effect van snoei is dat dit nieuwe groei stimuleert. Zware snoei geeft meer nieuwe groei dan lichte snoei. Daarmee wordt in de praktijk veel te weinig rekening gehouden. Als een plant zich onevenwichtig heeft ontwikkeld, moet dus zwaarder worden gesnoeid aan de minder ontwikkelde kant en lichter aan de sterk ontwikkelde kant. Normale snoei moet tot een zo evenwichtig mogelijk resultaat leiden. Maar er kunnen allerlei invloeden zijn die dat lastig maken, zoals veel voorkomende sterke wind of grote verschillen in licht en schaduw.

Aan de slag

Snoeien is op zich geen gevaarlijke bezigheid. Onverwachte gevaarlijke momenten zijn echter van tevoren niet in te schatten. Wij raden u daarom aan om enkele veiligheidsmaatregelen in acht te nemen.

 


Goed gereedschap is het halve werk: kijk hier voor meer informatie over het juiste gereedschap bij Tuingereedschap.

Algemene snoeiregels

Onderstaande snoeiregels kunnen gebruikt worden als richtlijn:

De 20% regel

Als voorbeeld het ‘eeuwige’ probleem: hoe snoeit u een hortensia zo dat hij én maathoudt én blijft bloeien? Eigenlijk is het heel eenvoudig. Snoei alle oude bloeiwijzen eruit tot zo’n 15 cm onder de bloemen. Snoei vervolgens alle dunne, sprietige takjes weg. Het is de bedoeling de hele struik te verkleinen. Dat kan, maar dat moet u in gedeelten doen. Snoei in het voorjaar éénvijfde van alle grote, oude takken bij de basis weg. Laat de rest staan. Het volgende vijfde deel snoeit u het jaar erop enz. Ieder jaar worden nieuwe takken van onderaf gevormd. Verjongen heet dat. Zo houdt u de plant binnen de perken en hij zal toch steeds bloeien. Dit wordt de 20%-regel genoemd.

Wanneer snoeien?

Is er een jaargetijde waarin u het beste aan de slag kunt gaan? Het antwoord is nee, want dit is sterk afhankelijk van het snoeidoel en het soort gewas. Maar natuurlijk hebben we wel enkele algemeen geldende tips:

Snoeikalender voor enkele soorten:

Snoeigroepen

Snoei sowieso nooit als het vriest of als het extreem droog of nat is! Verder gelden er speciale snoeiregels voor bepaalde groepen, waarvan we de belangrijkste voor u op een rijtje gezet hebben:

Vaste planten

Vaste planten in voor- of najaar opschonen. Stengels tot de helft inkorten (als ze lelijk zijn) mag altijd.

Bamboe

Het snoeitijdstip voor bamboe is onbelangrijk. Haal woekerende worteluitlopers zo snel mogelijk weg en sluit de wortels daarna op binnen speciale bamboefolie.

Rozen

Klimrozen beperkt snoeien in de herfst, na de bloei. Haal alleen zieke en dode takken weg. Snoei struikrozen, stamrozen en alles wat daar op lijkt tussen 1 maart en 1 april, als de kans op invriezen geweken is maar ze al wel uitlopen.

Lavendel

Toppen in het voorjaar. Niet knippen in het oude verhoute gedeelte.

Kuipplanten

Deze worden over het algemeen gesnoeid als ze in de winterberging worden gebracht, dan vragen ze minder ruimte.

Vaste planten in de herfst wel of niet snoeien?

In de natuur sterven vaste planten in het najaar af en leven de wortels door. Het afstervende materiaal zorgt bovengronds voor winterbescherming. Maar als groenblijvende vaste planten naast afstervende soorten geplaatst zijn kunnen de groenblijvers worden bedolven onder afstervend materiaal van buurplanten en rotten ze weg. In die gevallen kunt u dus het beste al in het najaar de afgestorven planten opschonen. Breng dan ook mulch rond de afgeknipte planten aan voor de winterbescherming.

 

Heesters

 

Heesters die in winter en voorjaar bloeien

Winterbloeiende struiken direct na de bloei snoeien. Tijdens of vlak voor de bloei snoeien kan ook. De takken kunnen dan op de vaas tot bloei komen. Goede winterbloeiers zijn bijv. toverhazelaar (Hamamelis mollis), Prunus subhirtella ‘Autumnalis’ en Viburnum bodnantense ‘Dawn’. Let bij voorjaarsbloeiers op de bloeitijden. Er zijn er die al in maart bloeien, andere pas in mei. Dat betekent ook dat niet alles in één snoeibeurt te doen is. Een voorjaarsbloeier bloeit altijd aan takken die minimaal één jaar oud zijn. Snoei ze direct na de bloei.

Heesters die in zomer en najaar bloeien

Snoei deze ruim voor de bloei (direct na 1 maart). Snoei wat erbij gegroeid is. Sommige, zoals de vlinderstruik (Buddleja), worden dan heel kort gesnoeid.

Groenblijvende heesters

Hiervoor gelden dezelfde regels als voor bladverliezende heesters (zie hierboven), maar verwijder altijd dode, langs elkaar schurende en zieke takken en wilde scheuten.
Een rododendron bloeit uit knoppen die zijn gevormd in het jaar ervoor. Snoei deze dus voorzichtig of helemaal niet, haal wel de uitgebloeide bloemen weg.

Coniferen en hagen

De meeste hagen of coniferen hoeven maar eens per jaar geknipt te worden, liefst rond de langste dag. Wilt u snelgroeiende hagen zoals liguster en Berberis strak houden,
dan moet u ze jaarlijks wel vijf keer knippen. Niet eerder dan mei en niet later dan augustus.

Buxus

‘Hoe vaker, hoe beter’ is het basisprincipe voor het snoeien van de Buxus. Zelfs viermaal per jaar een snoeibeurt is geen probleem. Snelgroeiende soorten bereiken namelijk alleen een goede dichtheid als ze vaker dan eenmaal per jaar bijgeknipt worden. Houd er rekening mee dat Buxus om te herstellen na het snoeien meer water nodig heeft.

 

Fruit

Kleinfruit (bessen enz.)

Iedere soort vraagt een eigen snoeiwijze. Een goed snoeiboek is een prima leidraad. Druiven en kiwi uiterlijk in januari snoeien omdat in februari de sapstromen al sterk op gang komen.

Grootfruit (appels, peren enz.)

De boom moet een open kroon houden; de snoei om dat te bereiken moet in de winter gebeuren (nooit tijdens vorstperioden snoeien!). In de zomer moet u ‘wilde’ scheuten weghalen die uit de wortels en de onderstam te voorschijn komen. Wortelscheuten in de grond tot op hun aanhechting opzoeken en daar losscheuren. Scheuten uit de onderstam ook losscheuren, niet afknippen, want anders krijgt u er nog veel meer voor in de plaats. Als zich in de kroon waterloten voordoen, moeten die ook meteen worden weggesnoeid. Waterloten zijn snelgroeiende scheuten die, anders dan de gewone takken, recht omhoog groeien. In de winter moet het model in de kroon worden gesnoeid. Dat moet zo gebeuren dat de vruchtspoortjes (korte takjes waaraan de bloemen en vruchten verschijnen) zich goed ontwikkelen en er naderhand geen warrige takkengroei ontstaat. Het beste is dat in de praktijk voorgedaan te krijgen. Raadpleeg in ieder geval een goed snoeiboek.

 

Bomen

Normaal is weinig snoei nodig, tenzij bij vorm- en leibomen. Wintersnoei in februari, zomersnoei in de nazomer. Laat zware snoei aan een boomverzorger over.

Geënte treurwilgjes

Treurwilgen kunnen hangende takken hebben die doorgroeien over de grond, maar dat is natuurlijk niet de bedoeling. Dus moeten ze zover worden ingekort dat dat net niet het geval is. Als ze te kort worden gesnoeid, is het treureffect tijdelijk afwezig, dus dat zeker niet doen. Het zijn geen knotwilgjes!

Pas op met bloeders!

Bloeders zijn planten die in het voorjaar enorm sterke sapstromen hebben (bijv. walnoot, esdoorn en berk). Deze worden daarom het liefst tegen het einde van de zomer gesnoeid als ze minder sterk bloeden en de snoeiwonden zich veel gemakkelijker sluiten.

 

Kapvergunning

In sommige gevallen is er een kapvergunning nodig om takken weg te halen. De voorwaarden waaronder de gemeente een kapvergunning verleent, verschillen per gemeente. Een gemeente kan een kapvergunning verlenen als een boom:
een gevaarlijke situatie oplevert voor de omgeving;

Een gemeente kan een kapvergunning weigeren als een boom:

Omgevingsvergunning
Vanaf 1 januari 2010 worden de verschillende vergunningen en ontheffingen voor wonen, ruimte en milieu zoveel mogelijk samengevoegd, In de toekomst volstaat één vergunning: de omgevingsvergunning.